Chronische stress en je vruchtbaarheid

stress en vruchtbaarheidJe staat er misschien niet bij stil, maar in ons moderne, dagelijkse bestaan is ons lichaam bijna de gehele dag bezig met ‘overleven’. Wat ooit een mechanisme was om gevaar te overwinnen, lijkt tegenwoordig onze natuurlijke staat van zijn: STRESS!

We vinden het allemaal normaal om het druk te hebben. Om steeds maar bereikbaar te zijn. Om doelen na te jagen en resultaten te bereiken. Om continu bezig te zijn en het gevoel hebben dat je altijd tijd te kort komt. Om in een omgeving te leven waarin onze stressrespons continue geactiveerd wordt door allerhande prikkels.

Maar voor je lichaam is dit niet normaal. Chronische stress tast je vruchtbaarheid aan. Het maakt aan je cellen, hormonen en organen in de war en verstoort alle natuurlijke lichaamsprocessen. Om te begrijpen wat chronische stress doet met je lichaam, en dus ook met je vruchtbaarheid, is het heel belangrijk om te weten wat stress is en welke functie het van oudsher heeft.

De oertijd

Je bent een mens in de oertijd. Terwijl je in je berenvelletje door het bos loopt, pikken je zintuigen iets op. Een knorrend geluid en takjes die breken, ritselende bladeren in het bosje tegenover je en een geur die je niet meteen herkend, maar de alarmbellen doet rinkelen … al je zintuigen geven aan dat het niet pluis is: er schuilt GEVAAR achter dat bosje! Je lichaam reageert direct.

Dit is wat er – in vereenvoudigde weergave – er op dat moment in razend tempo in je lichaam gebeurt. De hypothalamus – een klier in het midden van de hersenen die zo’n beetje alle lichaamsprocessen coördineert – activeert het sympathische deel van je zenuwstelsel: de vecht-of-vluchtreactie, de stressrespons. De hypofyse – chef hormonale processen – reageert en zet de bijnieren aan het werk om stresshormonen aan te maken. Onder invloed van het zenuwstelsel en de hormonen stijgt je hartslag, wordt je ademhaling korter, hoger en sneller. De bloedsuikerspiegel gaat omhoog, doordat de cellen glucose aan het bloed afgeven. Dit energierijke bloed wordt door het vernauwen van de aderen snel naar de grote spiergroepen gestuurd.

Je bent klaar om te vechten of vluchten!

Herstel

We gaan er in dit voorbeeld even vanuit dat de afloop positief is en dat jij en je berenvelletje het gevaar overleven. Je hebt gevochten of bent gevlucht. De fysieke actie heeft ervoor gezorgd dat de overtollige glucose is verbrand en de stresshormonen konden worden afgevoerd. Het zenuwstelsel schakelt over naar de relaxatierespons: het parasympathisch zenuwstelsel. Je ademhaling wordt rustig, je spieren ontspannen zich, je hartslag vertraagt. Je merkt dat je lichaam zich weer herstelt.

De 21e eeuw

De werking van ons zenuwstelsel en lichaam zijn sinds de oertijd niet of nauwelijks veranderd. Onze leefomgeving en manier van leven heeft daarentegen een enorme verandering doorgemaakt. Er zijn nog maar weinig momenten in ons dagelijks leven waarin er écht gevaar dreigt. Maar er zijn veel meer prikkels, die door onze zintuigen wel als potentieel gevaar worden opgepikt en die de stressrespons continu activeren. Tegelijkertijd reageren we daar niet fysiek op: je lichaam doorloopt niet de hele stresscyclus en blijft als het ware hangen in een actief sympathisch zenuwstelsel en het aanmaken van stresshormonen. Dat is chronische stress.

Onbewust gestresst

Naast de stress van tijdsdruk, altijd bereikbaar zijn en steeds meer ‘moeten’, zijn er nog heel veel andere factoren in onze leefomgeving die de stressrespons activeren of in stand houden. Je kunt hierbij denken aan chemicaliën, pesticiden, medicijnen en straling: belastende stoffen die het lichaam niet herkent als veilig en die daardoor een stressreactie kunnen ontlokken.

Ook leefgewoontes kunnen stress opleveren of versterken. Hierbij kun je denken aan voedingsmiddelen, zoals geraffineerde suiker en cafeïne. Maar ook te weinig nachtrust, geluidsoverlast, te weinig beweging.

Bovendien maakt de stressrespons geen onderscheid tussen werkelijk en ingebeeld gevaar. Met andere woorden; negatieve gedachten, angstige gevoelens, belemmerende overtuigingen, zelfs (oude) trauma’s en culturele of
sociale conditioneringen kunnen het lichaam in de overlevingsmodus zetten en/of houden. Je denken heeft dus invloed op je lichamelijke stress.

Chronische stress en je vruchtbaarheid

Zolang je lichaam in de stressmodus staat, is het gericht op overleven. Alle processen die niet direct belangrijk zijn voor jouw survival krijgen minder prioriteit, zoals het voortplantingsstelsel. Als zwanger worden niet vanzelf gaat, is het doorbreken van die chronische stressmodus de eerste en belangrijkste stap om te zetten. In mijn blogs met de tag ‘stressreductie‘ vind je daarvoor allerlei technieken uit o.a. yoga, meditatie en voeding, die je gemakkelijk zelf kunt toepassen.

Wil je graag de diepte in en er heel veel over ontdekken? Dan is mijn begeleide online programma Fertile Body & Happy Soul misschien iets voor je!