De open wond en het litteken

Zoals je misschien hebt gelezen op Facebook of in de voorgaande blog was ik afgelopen juni spreker op een groot, internationaal congres over voortplantingsgeneeskunde. In de zaal zaten zo’n 400 medisch specialisten.

Vóór mij was Jessica Hepburn aan het woord. Met lef en vuur vertelde ze in haar speech ‘Doctor, can you hear me?’ haar heftige verhaal over 11 IVF-behandelingen, meerdere miskramen en een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, die ze ternauwernood overleefde. De speech was rauw, eerlijk en indringend. Haar onvervulde kinderwens is voor haar – ook nu jaren later – nog steeds een zeer pijnlijk onderwerp. Ze noemde het verdriet over geen kinderen krijgen de ‘pain of never’, een pijn die nooit overgaat. Een open wond.

Ik luisterde en keek met veel bewondering. Het raakte me, omdat ik haar ervaringen zo herkende. Tegelijkertijd voelde ik me  erg ongemakkelijk worden. Over het thema communicatie met artsen zaten we helemaal op één lijn. Kort samengevat: voor veel verbetering vatbaar! Maar over hoe een onvervulde kinderwens de rest van je leven beïnvloedt, zou ik zo ongeveer het tegenovergestelde gaan vertellen.

Ik vond dat lastig, omdat ik haar pijn niet wil bagatelliseren. Maar ik voel me ook strijdlustig om die algemene – maar in mijn ogen vreselijk belemmerende – overtuiging dat je dit verdriet je leven lang meedraagt, te ontkrachten. Als dat de waarheid is, betekent dat namelijk dat je je altijd slachtoffer zult voelen. Dat kan niet de bedoeling zijn van het leven.

De volgende dag raakte ik samen met Jessica in gesprek met psychotherapeute Jacky, gespecialiseerd in het thema kinderwens. Jacky heeft ook geen biologische kinderen gekregen. De man met wie ze kinderen had willen krijgen, overleed nog voor ze eraan toe waren. Ze vertelde dat ze het verlies een plek had gegeven, dat het een litteken was geworden.  Ze vergeleek het met een kelder, waar je af en toe even gaat kijken naar de herinneringen en gevoelens: de mooie en pijnlijke, maar waarvan je de deur ook altijd weer dicht doet, zodat verder kunt in je dagelijkse leven.

Jessica vroeg me of mijn kinderwens voor mij een open wond was of een litteken. Ik viel even stil. Mijn kinderwens voelt niet als een open wond. Maar ook niet als een litteken waarvan het deurtje open en dicht kan. “Het voelt gewoon open. Het is aanwezig.”

Ik kwam niet echt verder dan dat, maar de vraag hield me na het gesprek nog een tijdje bezig. Wat betekent dat: open? Dat het me niet meer raakt?

Nee. Ik word nog regelmatig geraakt, soms behoorlijk diep. En het mág aangeraakt worden. Het is immers open, maar geen pijnlijke wond. Open betekent ook niet dat het gevoelloos is, want het reageert zeker wel op de aanraking: soms met verdriet, soms met dankbaarheid, soms met pijn, soms met blijdschap, soms met een ultiem gevoel van vrijheid, soms met een gevoel van gemis … dat gevoel beweegt, verandert. Dat gevoel heeft geen vaste vorm. Het mag er zijn zoals het op dat moment is. En dat is misschien wel de kern van open.

Het mag er zijn, zoals het op dat moment is.

Het hoeft niet weggestopt te worden achter een deurtje op het moment dat het even niet uitkomt. Maar het hoeft ook niet te blijven reageren vanuit dezelfde emotionele pijn als die het eerder had. Het mag veranderen. Daarmee is het open en vrij … Daarmee ben ik open en vrij.

Ik ben me ervan bewust dat niet iedereen het zo ervaart. Soms blijft het een open wond, soms zit het verstopt achter een deurtje. En dat mag ik dan ook leren laten zijn zoals het is. Want misschien is die ervaring een enorme bron van inspiratie, zoals ‘open’ dat voor mij is.

Jessica kan juíst doordat ze die wond zo sterk voelt, doen wat ze doet. Die open wond drijft haar voort om een platform te bieden voor kunst rondom het thema onvruchtbaarheid, de marathon van London uit te lopen, het kanaal over te zwemmen (ja, heeft ze écht gedaan!), twee boeken te schrijven en binnenkort hopelijk ook de Mount Everest te beklimmen (ja, gaat ze écht doen). Allemaal om aandacht te vragen voor de pijn van kinderloosheid. En met de grootse dingen die Jessica doet, is ze in staat om die aandacht te krijgen en daarmee van betekenis te zijn voor lotgenoten.

Jacky beschikt juíst doordat ze haar kelder vol herinneringen en gevoelens heeft, over inlevingsvermogen ten aanzien van alle emoties die komen kijken bij rouw en verlies. Ze heeft dat zelf ervaren en kan de deur open zetten als het nodig is om even in te tappen. Maar als het nodig is om in de rol van professional te stappen, dan kan het deurtje dicht, zodat ze – zonder last van projectie – van betekenis kan zijn voor haar patiënten.

En ik? Ik ervoer hoe yoga kan helpen om weer in je kracht te komen tijdens vruchtbaarheidsbehandelingen, zowel fysiek als mentaal en emotioneel. Ik ontdekte mijn transformatiekrach om pijn te veranderen in geluk, angst in vertrouwen, frustratie in passie, schaamte in openheid … En dat drijft me om anderen daarover te vertellen, hen te helpen kalmte te vinden te midden van de storm en die transformatiekracht te ontdekken. Het is de sleutel die we zelf in handen hebben om ons lijden te verminderen, innerlijk geluk te vinden en het wonder van ons leven voluit te ervaren.

Elke ervaring kan een inspiratie zijn om te groeien en anderen te helpen door er betekenis aan te geven. Op je eigen unieke manier. In je eigen tempo.

 

PS Nieuwsgierig naar de kracht van fertiliteitsyoga en hoe die jou kan helpen op fysiek (je vruchtbaarheid), mentaal en emotioneel niveau in balans te komen? Op 31 augustus en 1 september geef ik een Weekend Fertiliteitsyoga in Breda. Meer informatie vind je hier!

PS Nieuwsgierig naar de boeken en het werk van Jessica? Kijk op www.jessicahepburn.com.